Pranayama

on

Pranayama

Deze tekst is een vervolg op die over de adem, heb je deze nog niet gelezen? Dan raad ik je aan dat nog even te doen. Dat kan hier.

De ademoefeningen in yoga heten Pranayama’s (spreek uit: prannajaams). Prana is de adem, de levensenergie die we tot ons nemen, en Yama betekent beheersen. Met deze oefeningen beheers je de adem, zoals je een instrument beheerst. Je kunt met deze oefeningen levensenergie een bepaalde kant op sturen of dieper in het lichaam toelaten. Dit kan bijvoorbeeld energie in de vorm van warmte opwekken of een meditatieve toestand teweeg brengen.
Vaak zijn de oefeningen erop gericht om de energie in het lichaam omhoog te brengen, richting hart, of nog verder omhoog, naar het hoofd. Zo voedt die energie het spirituele in jou. In de tekst over Lucht en Liefde kun je meer lezen over het bewustzijn dat in deze plekken van het lichaam huist.

Voordat je pranayama’s kunt beoefenen zijn er een aantal voorwaarden. De eerste voorwaarde is een lege buik; lege darmen en een lege maag. Maag/darminhoud zit in de weg bij het aan- en ontspannen van de bekkenbodem en het middenrif tijdens de oefening. De ontlasting in de buik bevat niet alleen materie die je niet meer nodig hebt, ook energie die je niet meer nodig hebt. Met een pranayama breng je die energie omhoog, als de wind die geurtjes meebrengt. Daarom is de tweede voorwaarde van belang: een ruim ademgevoel in de buik. Daarmee bedoel ik toegang tot de buikadem, dit kun je leren door yogalessen te gaan volgen bij iemand die hier aandacht aan besteed (bijvoorbeeld een Saswitha yogadocent). De adem in de buik reinigt de energie in het onderlichaam. Dit is belangrijk voordat je het omhoog gaat brengen, anders krijg je, zeg maar, poep in je hoofd….;)

Wanneer je pranayama’s doet zonder goede voorbereiding, kun je misselijk of duizelig worden, je kunt hoofdpijn krijgen of flauwvallen en uiteindelijk zelfs ziek worden. Bij voorkeur beoefen je pranayama in de ochtend, ná de stoelgand, vóór het ontbijt. Wees verantwoordelijk en doe niet te luchtig over pranayama’s ;).

Hurkzit is een goede oefening om de buik en het bekken te reinigen.
Hurkzit is een goede oefening om de buik en het bekken te reinigen.

Nadi’s

De prana die we inademen komt (volgens de yogafilosofie) binnen via de neus, vanwaar het zich door het lichaam verspreidt via nadi’s; buisjes, of banen, die deze levensenergie vervoeren. Je kunt ze niet zien wanneer het lichaam wordt opengesneden. Ze zijn te vergelijken met de meridianen in de Chinese geneeskunst. Yoga is een wetenschap, maar niet te vergelijken met onze Westerse wetenschap. Dus ik begrijp dat dit lastig aan te nemen is. Ik heb hier zelf ook moeite mee. Daarom nodig ik je uit om open te staan voor deze filosofie, zonder oordeel, vergeet even een moment alles dat je hebt geleerd en ervaar de volgende oefening:

Kom zitten, laat je staartbeen naar de grond toe wijzen en richt de wervelkolom op, strek de kruin weg, trek de kin iets in. Sluit de ogen en observeer je adem. Voel hoe de adem de neus binnenstroomt, de neusholte verkoelt en uitademend naar buiten stroomt en verwarmd. Loop dan inademend met de aandacht vanaf de neusholte, door de wervelkolom omlaag, naar het staartbeen en uitademend vanaf het staartbeen, door de wervelkolom omhoog, door de neus naar buiten. Doe dit een paar keer.

Wat neem je waar? Wat voel je langs de wervelkolom? Misschien voel je helemaal niets. Dat is ook oké. Ik vind het een erg prettige oefening en merk tintelingen op in mijn rug en het oprichten van de wervelkolom wordt gemakkelijker, alsof ik aan weerszijden ervan gespalkt wordt.

Wat je net hebt gedaan, is een visualisatie oefening, waarbij je de adem langs de wervelkolom stuurt. Je hebt een nadi gevisualiseerd, een ademstroom. En dat is denk ik wat het nadi-stelsel is; een manier om contact te krijgen met de adem via visualisatie. Door je de ademstroom voor te stellen als banen, is het gemakkelijker om langs de wervelkolom te ademen of naar de tenen toe als je dat wilt. Ook is het een manier om de adem in het lichaam bespreekbaar te maken zoals een schematische weergave. ‘Geen ruimte hebben voor de adem’, is gemakkelijker te begrijpen door de de ademstroom voor te stellen als een buis, waar soms een blokkade in zit.

Stel je voor: Je eerste inademing als baby activeert het nadi-stelsel. Kinderen ademen vaak op een natuurlijke manier, ruim en met toegang tot de buik. Door verscheidene gebeurtenissen in je leven, kan die ademruimte weer krimpen, de nadi’s sluiten zich of blokkeren. Door yogaoefeningen te doen, maak je steeds meer ruimte voor de adem, los je blokkades op, open je de nadi’s.

De 3 belangrijkste nadi’s lopen in en langs de wervelkolom. De wervelkolom is het centrum van het lichaam, de wervelkolom spiegelt het bewustzijn. Observeer maar eens hoe je je voelt wanneer je de bovenrug rond maakt, en het verschil met het optillen van het borstbeen. Verschillende delen van de wervelkolom corresponderen met delen van het bewustzijn. Beneden in de wervelkolom het dierlijke bewustzijn, in het midden het hart, en boven in de wervelkolom (incl. hoofd) het kosmische bewustzijn.

Ida-pingala-and-the-Sushumna-nadi

De energie van deze bewustzijnniveaus kan langs de wervelkolom omhoog reizen. Deze stroom, heet de sushumna nadi. Maar dit gaat alleen wanneer de linkerkant en rechterkant van het lichaam in balans zijn.

Rechts ben je iemand anders dan links. De rechterkant van het lichaam staat in verbinding met je linker hersenhelft. Hier in de hersenen bevinden zich de gebieden voor o.a. logica, taal, ritme, details en ordenen. Dit is je Zon kant, projectief, actief, vurig. Aan de rechterkant van de wervelkolom loopt de pingala nadi, de solaire ademstroom. De linkerkant van het lichaam staat in verbinding met je rechter hersenhelft. Hier bevinden zich de gebieden voor o.a. creativiteit, harmonie en intuïtie. Dit is je Maan kant, ontvankelijk, passief, koel. Aan de linkerkant van de wervelkolom loopt de Ida, de lunaire ademstroom. Deze nadi’s lopen van het linker-, dan wel rechterneusgat, langs (buiten) de wervelkolom omlaag naar het staartbeen. Waar de stroom oversteekt naar de andere kant.

De yogi’s hebben ontdekt dat je niet altijd gelijkmatig door beide neusgaten ademt. Soms is het ene neusgat open, en het andere minder. Na enige tijd wisselt dit. Als het linkerneusgat domineert, is dus je rechterhersenhelft (intuïtie, creativiteit etc.) actief en als het rechterneusgat domineert is de linkerhersenhelft (logica, actie etc.) actief. Af en toe adem je door beide neusgaten. Dan is de sushumna nadi actief. Er is dan geen dualiteit, een klein moment van evenwicht en eenheid. Dat is vaak een moment van verwarring, het verstand vindt dit een beetje moeilijk. Je vergeet dan bijvoorbeeld wat je net had willen zeggen.

Het verschil tussen links en rechts in het lichaam is te merken wanneer je yogaoefeningen doet. De oefening gaat rechts vaak anders dan links. Mijn rechterknie is bijvoorbeeld stijver dan de linker. In de yoga oefenen we om dat weer in evenwicht te brengen, gelijk te maken, te verbinden. Want dat is wat yoga betekend: verbinden. Het Sanskrit en het Nederlands zijn verre neefjes van elkaar. ‘Yoga’ (spreek uit als ‘jok’ in het Sanskrit) heeft dezelfde wortel als ons woord ‘juk’, het verbind twee ossen, om samen de wagen te trekken.

Het in balans brengen van rechts en links, van de ida nadi en de pingala nadi, kan met de volgende pranayama:

De Nadi Shodana (betekent: zuiveren) Pranayama:

Kom zitten in lotus, samasana, sukhasana of op een stoel en richt de wervelkolom op. De kin is iets ingetrokken.

Plaats je linkerhand op je linkerknie, duim en wijsvinger op elkaar, de andere drie vingers gestrekt tegen elkaar (jnana mudra, voor concentratie). Of je kunt de vingertoppen naar de aarde laten wijzen, als je snel het gevoel hebt te ‘zweven’, ook wanneer de buik niet helemaal leeg is.

Breng je rechter elleboog voor het borstbeen, je onderarm als een schild voor je. Je rechterhand in Vishnu mudra; topjes van wijsvinger en middelvinger tegen de basis van de duim, ringvinger en pink gestrekt tegen elkaar. Plaats je ringvinger tegen het punt tussen de wenkbrauwen, je ‘derde

oog’, het punt van inzicht. Hier maakt het bewustzijn onderscheid tussen links en rechts.

Wanneer je helemaal uitgeademd bent, sluit je met je rechter duim van onderen het rechterneusgat af en adem je door het linkerneusgat in. Wissel de duim, sluit het linkerneusgat af en adem uit door rechts. Dan weer door rechts in, wissel, en door links uit. Dit is één ronde.

Tijdens deze pranayama visualiseer je de ademstroom die inademend vanaf de neus langs de ene kant wervelkolom omlaag gaat, daar bij het staartbeen wisselt naar de andere kant (tegelijk met de wissel van de duim) en uitademend weer omhoog, door het neusgat naar buiten gaat.

Herhaal dit 5 á 10 rondes. Sluit de ogen tijdens de oefening en stop wanneer je duizelig, benauwd of misselijk wordt.

Wanneer je zo inademend door het rechterneusgat, koelt de rechterhersenhelft af en wordt minder actief. De linkerhersenhelft wordt actiever, en dus de rechterkant van het lichaam. Dit geldt ook andersom.

Observeer na de oefening je lichaam, de wervelkolom, je adem, de neus, je denken. Ik ervaar tijdens en na deze oefening een enorme rust die over me heen valt als een koele mist. Wanneer je deze pranayama beoefent en voldoet aan de voorwaarden (lege buik en toegang tot de adem in de buik), dan kan zij volgens de yogi’s zelfs genezend werken.

Dit ben ik 's ochtends vroeg, nadi shodana pranayama aan het beoefenen
’s Ochtends vroeg de nadi shodana pranayama beoefenen.

Namasté,

Ines

Bewaren

Advertenties

Één reactie Voeg uw reactie toe

  1. Mayke van breukelen schreef:

    Ines, dank je wel voor de tekst “pranayama”! tot zondag, ik verheug me op jullie komst! liefs van mayke

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s